Đồng chí Tô Thị Thu Hà, Phó Cục trưởng Cục Phổ thông, giáo dục pháp luật và Trợ lý pháp lý (PBGD&TGPL), Bộ chủ trì hội nghị. Đây là dịp để đánh giá những kết quả đạt được, chỉ ra những chế độ hạn chế và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác hỗ trợ pháp lý (TGPL), góp phần thực hiện hóa mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Nhận thức của dân về quyền được TGPL ngày càng cao

Phát biểu khai mạc Hội nghị nghị, đồng chí Tô Thị Thu Hà nhấn mạnh, thời gian qua, TGPL đã được quy định trong các Chương trình tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS, miền núi và xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025. Việc này khẳng định vị trí, vai trò trò chuyện của TGPL trong hệ thống chính sách xã hội, đồng thời giúp đỡ người nghèo, người DTTS và các đối tượng yếu thế trong xã hội được tiếp cận dịch vụ pháp lý miễn phí khi gặp tranh chấp, phản pháp luật. Nhiều công việc TGPL thành công đã mang lại kết quả tích cực, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người được TGPL. Năm 2025 là “năm về đích” của giai đoạn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, đồng thời là “năm bản lề” cho công việc thiết kế giai đoạn tiếp theo. Vì vậy, Cục PBGD&TGPL đã tổ chức một cuộc nghị luận nhằm đánh giá kết quả, giải quyết khó khăn cho địa phương, đồng thời đề xuất định hướng giai đoạn 2026-2031.

Đồng chí Tô Thị Thu Hà Hà cũng nhấn mạnh: Quyết định số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới đã xác định “Nâng cao vai trò, tính chuyên nghiệp và trợ giúp pháp lý tốt nhất là hoạt động tối ưu hóa tư vấn; hiện đại hóa, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hệ thống trợ giúp pháp lý; mở rộng đối tượng được giúp đỡ giải pháp phù hợp với điều kiện đất nước”. Bên bờ đó, Thông báo Kết luận số 108/TB-VPTW ngày 18/11/2024 của Tổng Bí thư Tô Lâm làm việc với Ban Cán sự Bộ Tư pháp đã xác định “phát huy vai trò của trợ giúp pháp lý trong công việc thực thi các chính sách xã hội sinh học. Đặc biệt, tại Quyết định số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công xây dựng và thi hành luật đáp ứng cầu cầu phát phát triển đất nước trong thời kỳ mới đã xác định: “Thúc đẩy phát triển mạnh hệ thống dịch vụ, hỗ trợ pháp lý, giải pháp giúp đỡ… để người dân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận pháp luật, quản lý rủi ro pháp lý”.

Phát biểu tham luận tại Hội nghị bầu cử, bà Lê Thị Thúy, Giám đốc Trung tâm thông tin pháp luật và hỗ trợ, hỗ trợ pháp lý (Cục PBGD&TGPL) đã báo cáo về kết quả thực hiện nội dung về TGPL đã có trong chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS, miền núi và xây dựng thông tin mới giai đoạn 2021-2025. Theo đó, nội dung TGPL trong các chương trình đã được phát triển đồng bộ từ trung tâm xuống địa phương, qua đó nhận được thể thức thể thức của người dân về quyền được TGPL ngày càng được nâng cao. Nhiều người đã chủ động tìm đến TGPL của Trung tâm để được hỗ trợ khi có luật pháp. Số dịch vụ TGPL tham gia tố tụng liên tục tăng qua các năm: 37.419 dịch vụ (2022), 47.089 dịch vụ (2023) và 56.034 dịch vụ (2024). Riêng năm 2024, cả nước thực hiện 63.361 dịch vụ, trong đó thụ lý mới 39.641, đã hoàn thành 37.343 dịch vụ, tăng 13% so với năm 2023; số việc làm tham gia tụng niệm hoàn thành đạt 30.538, tăng 19%. Đây là mức độ cao nhất từ ​​​​trước đến nay, góp phần bảo vệ kịp thời cho dân dân, quyền công dân và công bằng trong quá trình xét xử.

Tuy nhiên, một số địa phương có địa bàn rộng, nhất là ở khu vực dân cư sinh sống không tập trung, giao thông đi lại khó khăn ảnh hưởng rất nhiều đến hiệu quả công tác truyền thông về TGPL, trình độ dân trí ở một số nơi chưa đồng đều; nguồn vốn sự nghiệp nguồn ngân sách nhà nước được phân bổ bổ sung cho một số trung tâm trợ giúp pháp lý nhà phát triển các hoạt động trợ giúp pháp lý trong chương trình chưa tương xứng với nhiệm vụ được giao... Trên cơ sở thực tiễn đó, PBGDPL&TGPL đã và sẽ tiếp tục hợp nhất với các cơ sở liên quan, Trình đạo Bộ chủ đề xuất bản nội dung phát triển TGPL thực hiện chương trình giai đoạn tiếp theo, theo hướng tập trung nội dung, điểm điểm cụ có thể định nghĩa cụ thể, rõ ràng, dễ hiểu, thực hiện ứng dụng một cách dễ dàng, hiệu quả cao.

Hoàn thiện chế độ, nâng cao vị trí của trợ giúp pháp lý

Tại hội nghị, đại diện Trung tâm TGPL Nhà nước các tỉnh như Cà Mau, Gia Lai, Lâm Đồng, Thái Nguyên đã trình bày thảo luận về thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả phát triển khai nội dung TGPL trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 và Chương trình tiêu điểm quốc gia phát triển kinh tế - xã hội khu vực đồng bào DTTS, địa điểm giai đoạn 2021-2025. Báo cáo không chỉ định trạng thái thực tế, trong đó còn đưa ra nhiều chủ đề được xuất bản, định hướng giai đoạn tới, đề xuất giải pháp phát triển công ty TGPL.

Từ kinh nghiệm thực tiễn phát triển tại các địa phương, Nghị viện đã ghi nhận nhiều điểm sáng trong công ty tổ chức TGPL trên địa bàn của các tỉnh như: chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường truyền thông đến vùng sâu, vùng xa.

Tuy nhiên, công tác TGPL vẫn tồn tại ở một số giới hạn: tỷ lệ nhiệm vụ tham gia tụng niệm còn thấp so với tổng số xét xử; chất lượng chưa được hỗ trợ một số trợ giúp nhưng thiếu kinh nghiệm đối với công việc phức tạp; chế độ kinh tế, chế độ hạn chế, cấp độ chậm hoặc chưa đáp ứng nhu cầu; cơ chế phối hợp ở một số nơi còn thiếu đồng bộ, cấp chính quyền xã hội chưa quan tâm đúng đắn; Ngoài ra, khó khăn về địa lý, giao thông và trình độ dân cư cũng không đồng thời ảnh hưởng đến hiệu quả truyền thông và khả năng tiếp cận dịch vụ TGPL.

Để giải quyết, các đại biểu đề xuất: hoàn thiện chế độ, sửa đổi bổ sung quy định luật để nâng cao vị trí của trợ giúp pháp lý, tạo cơ chế chuyển đổi thuận lợi sang luật sư, đồng thời quy định công việc giải thích TGPL là thủ thủ tiếp tục giành được lời khen tặng; đa dạng hóa phương thức truyền thông, cung cấp ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và khai thác hiệu quả kênh truyền thông trực tuyến; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, ban ngành, đặc biệt là cơ quan tiến hành tố tụng và chính quyền cơ sở; quan tâm hơn tới bố trí kinh phí, nhân lực cho các trung tâm TGPL. Hội nghị cũng ghi nhận một số ý kiến ​​kiến ​​trúc của ủy ban nhân dân, các tổ chức thể chế, người có uy tín tại thôn, bản xứ của một số xã trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Các đại biểu đều đã được định nghĩa, công tác TGPL không chỉ là hoạt động hỗ trợ pháp lý đơn thuần mà còn là công cụ quan trọng để đảm bảo công bằng xã hội. Với cuộc phiêu lưu của hệ thống chính trị và đồng hành động của toàn xã hội, công ty TGPL sẽ tiếp tục phát triển bền vững, góp phần thực hiện thành công mục xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Kết luận Hội nghị, đồng chí Tô Thị Thu Hà đánh giá cao những kết quả đạt được của các địa phương trong thời gian qua; Đồng thời ghi nhận những ý kiến ​​​​kiến ​​nghị, đề xuất của đại biểu tại viện và khẳng định thông tin kết quả của Hội nghị đề xuất đây là nguồn dữ liệu quan trọng, PB&TG sẽ nghiên cứu, tổng hợp đầy đủ và báo cáo các cấp có thẩm quyền để sản xuất các giải pháp công cụ giúp phát triển các hoạt động TGPL trong Chương trình tiêu điểm quốc gia sẽ đạt được tiến trình đạt được mục tiêu chất lượng, hiệu quả, ứng dụng yêu cầu trong tình hình mới.